Crítica de Ovella descarreirada (de Marilar Aleixandre en Xerais)

Berta_Davila_Marilar_Aleixandre_11-12-2014

Seres Libres


Texto: Ramón Nicolás


Afirmaba Marilar Aleixandre, no último “Implícate”, cando participou naquel fantástico festival coa lectura duns versos, precisamente pertencentes a Ovella descarreirada, que estes se xeraran desde unha dinámica que cualificaba como resultado de “desescribir”, quer dicir (e parafraseo), escribir a historia doutro xeito desemellante a aquel desde o que nola contaron. E, en efecto, esta é unha clave desde a que abordar Ovella descarreirada: velaquí un exercicio que se acaroa á reescrita de historias, pequenas e grandes, desde outro posicionamento, desde outra perspectiva, sen dúbida sempre crítica, subversiva, anti-patriarcal, heterodoxa e rebelde. Este é, talvez, o espírito que enchoupa un libro que, non é difícil conxecturalo, está destinado a perdurar, a facelo a través da lectura, e se é en voz alta mellor.

Acollido na colección “Milmanda”, de Xerais, onde non resulta infrecuente atopar propostas realmente fascinantes, testemuñado neste caso cando a palabra dialoga cun corpus magnífico de ilustracións da man de Óscar Villán, responsable de ofrecer unha suxestiva lectura dos poemas que re(interpreta) artisticamente, en Ovella descarreirada paira desde o comezo a idea de estender unha ollada distinta, naturalmente simbólica pero con vontade activa de cambiar as cousas, cara a aquilo e aquelas que se aventuran a tripar outros camiños, seguindo o ditado das propias conviccións, deixándose levar pola forza que estas atesouran.

Segmentado en tres bloques, o primeiro titúlase “Ovella negra” e nel atópanse dous poemas que son claves para percibir e enxergar o arrecendo desta proposta, dúas declaracións de intencións que falan de seu: unha delas contense no poema que lle dá título ao libro -e que asume a voz limpa e valente desa ovella descarreirada e negra-: é ela quen se reafirma no que fai pois é “a que corrica en sentido contrario ao rabaño / a que renega das tradicións / e desafina no coro / a que esquiva o sol que máis quenta”. O outro, ao meu ver, é o titulado “Arrenego das pombas”: unha relectura do poema rosaliano no que afirma: “son unha das túas renegadiñas; / se me chamas / encontrarei o camiño, faragulla a faragulla / profanaremos do bosque as umbrías / rabuñaremos novos cantares”.

A reacción contra o que se nos ensinou a considerar como fóra do común ou estraño, como absurdamente estraño, como aquilo que se prexulga con impunidade, atopa acobillo a través do emprego de referentes tirados do universo da natureza, un imaxinario construído por ovellas, mais tamén por xoubas, garzas, curuxas, lebres, cans, ourizo cachos, polbos nun garaxe, abellas que bailan e reloucan de alegría mais que tamén amosan o seu ferrete, sen esquecer esa Vaca de Fisterra que brúa e que case chegamos a sentir… Animais todos eles mesturados, gozosamente mesturados, dándose a man para artellar unha relectura, actualizada e contemporánea, diría que rabiosamente contemporánea, que dialoga con diversos ritmos musicais e compositivos na segunda sección titulada “valeime, pugas de toxos”: unha sección, paréceme, que reactualiza con humor e ironía, e que ao tempo homenaxea, os propios cantares rosalianos como a derradeira sección -“apañando a primavera”- o fai suxerindo, con vitalidade, camiños máis heterodoxos e plurais, simbólicos tamén, que van desde o ton máis evocativo, ao haikai ou a unha autopoética conclusiva.

Libro que non conta, nin debe, con ningunha adscrición concreta que coute a súa recepción por idades, esta Ovella descarreirada, compendio de seres que queren ser libres, desescritos pola autora, brilla tamén polo rexistro lingüístico que exhíbe: impecable e vizoso. Non se pode pedir máis.



Deixa unha resposta