Crítica d’O Branco non pinta, de Antía Otero e María Brenn

O silencio non fala


Texto: Daniel Landesa


o-branco-non-pinta

Antía Otero. Ilustracións de María Brenn
Título: O Branco non pinta
Apiario 2017

N’A vontade do saber, un dos volumes da Historia da sexualidade, de Michel Foucault, o filósofo francés dá unha serie de notas sobre o silencio que me apaixonaron desque chegaron aos meus oídos. Tiven coñecemento delas grazas ao profesor Benigno F. Salgado, nas aulas de filoloxía que por un tempo breve existiron á beira do Lérez, xa no século pasado. Lembro que era unha materia a primeira hora logo do xantar da sexta feira cando oín por vez primeira que se podían definir diferentes categorías de silencio.

Non debemos facer unha división binaria entre o que se cala e o que se di, deberiamos determinar os diferentes modos de calar, de que forma se distribúe quen pode e quen non pode falar nunha interacción. Non se trata de silencio, senón de silencios variados que son parte de estratexias que subxacen e atravesan os discursos.
Foucault, M. Historia da sexualidade. Vol. 1 A vontade do saber. (Tradución libre)

Comprendede que, para alguén que goza do silencio tanto coma das variacións Goldberg ou dun punteo de baixo de Steve Harris, esta teorización sobre algo que eu me esforzaba en aplicar para desesperación das miñas amizades máis faladoras, supuxo atopar unha excusa perfecta para refrendar aquel modus operandi tan discreto que ensaiaba decote e que configurou boa parte de miña propia protopersonalidade adulta.

Naquel mesmo edificio lembro escoitar de varias fontes distintas aquilo das ducias de palabras que en lingua innuit fan referencia á cor branca e a capacidade do pobo esquimó para distinguir tonalidades diferentes dada a súa relación vital coa neve. Algo semellante ao que aquí nos acontece coa choiva, derivado da nosa relación coa climatoloxía, o galego dispón dunha grande variedade de termos que definen os diferentes matices da choiva. E dentro deste meu bulir interno a choiva sempre foi un deses múltiples tipos de silencio.

Explico toda esta asociación de ideas entre o branco, o silencio, Foucault, os esquimós, a choiva para explicar a relación tan estreita que puiden establecer coa lectura de O branco non pinta, o libro do que hoxe veño falar, magnificamente ilustrado por María Brenn, e contado por unha das visións máis singulares do noso panorama literario, Antía Otero, quen xa nun dos seus últimos libros de poesía nos dá conta da importancia do punto de vista na construción dun texto (literario). Neste álbum ilustrado a voz de Antía toma ese concepto do silencio como un mecanismo complexo dentro da interacción humana e aplícao, como non podía ser doutro modo, ao seu trasunto visual, é dicir, o branco… porque o visual e un elemento transversal a toda a obra de Antía. Nesta a ‘cor’ xoga o mesmo papel que o silencio, un modo de construir imaxes, conversas, sen necesidade de dicir. O branco non é ausencia, malia o seu carácter silandeiro, é quen de xogar unha importancia central na comunicación visual, ao igual que o silencio é quen de lograr encher os espazos baleiros das conversas.

Trátase dunha obra complexa malia a súa aparencia sinxela, na que se debulla un dos piares das teorías da cor, cun marcado carácter filosófico arredor da importancia do que non se di, porque o que non se di, coma o branco dos dentes das panteras negras, di máis do que ás veces pensamos.

Se perdes o branco

non berres o seu nome

na luz e no brillo

no silencio

tes que atopalo.

(O branco non pinta, Apiario, 2017)



Deixa unha resposta